Αυτοάνοσο νόσημα είναι η χρόνια φλεγμονώδης ασθένεια που εμφανίζεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα υπερλειτουργεί και αμύνεται όχι μόνο απέναντι σε ξένους εισβολείς αλλά και στον ίδιο τον οργανισμό στον οποίο ανήκει. Η άμυνα δηλαδή λειτουργεί σαν επίθεση στους δικούς του ιστούς και όργανα δημιουργώντας φλεγμονές και παθολογικές εκδηλώσεις.
Σήμερα έχουν αναγνωριστεί πάνω από 80 αυτοάνοσες ασθένειες μερικές από τις οποίες είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η ελκώδης κολίτιδα, η σκλήρυνση κατά πλάκας, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η νόσος του Crohn κ.α. και νοσεί πάνω από το 1% του παγκόσμιου πληθυσμού δηλαδή περισσότερο από 50.000.000 άνθρωποι.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας το 80% των χρόνιων ασθενειών σχετίζεται με παράγοντες που αφορούν στην ποιότητα της ζωής του ανθρώπου. Επιπλέον την τελευταία δεκαετία πολυάριθμες έρευνες έδειξαν ότι παράλληλα με τους γενετικούς παράγοντες στην ανάπτυξη αυτοανοσίας πολύ σημαντικό ρόλο παίζει η ύπαρξη ψυχικού άγχους.
Σύμφωνα με τον Ιπποκράτη « κάθε ασθένεια ξεκινάει από την ψυχή και εκδηλώνεται στο σώμα» και η αλήθεια είναι ότι τη σύγχρονη εποχή περισσότερο από ποτέ ακούμε ή διαβάζουμε τη φράση «όταν δεν μιλάει το στόμα μιλάει το σώμα».
Πολλοί άνθρωποι με αυτοάνοσο νόσημα απευθύνονται σε ειδικούς ψυχικής υγείας και αναφέρουν συνήθως δύσκολα ή τραυματικά βιώματα και χρόνιες στρεσογόνες καταστάσεις κατά την διάρκεια των οποίων προσπαθώντας να ανταπεξέλθουν και να επιβιώσουν, επιστράτευσαν μηχανισμούς άμυνας. Τεχνικές και πρακτικές δηλαδή που χωρίς αυτές δεν θα τους ήταν δυνατόν να διαχειριστούν ψυχολογικά την κάθε δύσκολη συνθήκη. Υπάρχουν πολλοί μηχανισμοί άμυνας με γνωστότερους την απόσυρση, την απώθηση ή την άρνηση και το ποιον από όλους θα χρησιμοποιήσει κάποιος σχετίζεται με την ψυχοκοινωνική του ανάπτυξη και εξέλιξη. Οι αμυντικές αυτές διεργασίες ωστόσο ενώ από την μία μας βοηθούν να αλληλεπιδρούμε με το περιβάλλον κάπως ικανοποιητικά την δεδομένη δύσκολη στιγμή, από την άλλη:
- μας εμποδίζουν να εκφράσουμε αληθινά συναισθήματα που μας κατακλύζουν
- μας δυσκολεύουν στο να επιλύσουμε εσωτερικές συγκρούσεις και να αναγνωρίσουμε αρνητικά κομμάτια του εαυτού μας που αποκαλύπτονται αρκετές φορές σε καταστάσεις κρίσης και
- δεν μας αφήνουν να διαχωρίσουμε ποια είναι τα πραγματικά σωματικά και ψυχικά όρια.
Ο όρος “άμυνα” αφορά κυρίως έναν τρόπο προσαρμογής που οι άνθρωποι από βρέφη βιώνουν το περιβάλλον και υπάρχουν μέσα σε αυτό ανάλογα με τα εκάστοτε χαρακτηριστικά του. Όταν συνεχίζουμε να συμπεριφερόμαστε σαν να βρισκόμαστε σε κίνδυνο ακόμα και όταν δεν χρειάζεται, μεγαλώνει το εσωτερικό μας κομμάτι που δεν εκφράζεται και η άμυνα δεν μας εξυπηρετεί αλλά αντίθετα επιφέρει σοβαρές επιπτώσεις στην καθημερινή μας λειτουργικότητα καθώς δημιουργεί έντονο δυσλειτουργικό άγχος.
Στο ιατρικό πεδίο παρατηρείται ότι το ορμονικό σύστημα σε δυσμενείς συνθήκες δίνει εντολή στον εγκέφαλο να εκκρίνει δύο ορμόνες, την αδρεναλίνη και την κορτιζόλη, οι οποίες εντείνουν τις αντοχές μας ώστε να αντιμετωπίσουμε μια δύσκολη κατάσταση. Παρομοίως σε κατάσταση χρόνιου στρες εκκρίνονται αυτές οι ορμόνες σε μεγάλο βαθμό και ο οργανισμός τίθεται σε εγρήγορση και «μόνιμο συναγερμό» το οποίο οδηγεί σε μεγάλη ψυχική ταλαιπωρία.
Φαίνεται λοιπόν ότι το αυτοάνοσο νόσημα συνδέεται σε αρκετά μεγάλο βαθμό με μια υπεραμυντική διάθεση του οργανισμού που στοχεύει όμω; στην επιβίωση τόσο σε σωματικό όσο και σε ψυχικό επίπεδο.
Πώς μπορούμε να διαχειριστούμε μια διάγνωση αυτοανοσίας;
Συνήθως το αυτοάνοσο νόσημα είναι χρόνιο και εκδηλώνεται με σωματικά συμπτώματα που επηρεάζουν την ποιότητα της ζωής, έχοντας ως φυσική συνέχεια ο ασθενής πολλές φορές να μην μπορεί να αποδεχθεί και να διαχειριστεί την διάγνωσή του. Πέραν της ιατρικής φροντίδας και φαρμακευτικής αγωγής που είναι απαραίτητο να υπάρχουν για την αντιμετώπιση του νοσήματος, είναι πολύ βοηθητικό και χρήσιμο ο ασθενής εφόσον το επιθυμεί, να ζητήσει υποστήριξη ενός ειδικού ψυχικής υγείας ώστε να καταφέρει να πενθήσει την απώλεια της υγείας του και να προσαρμοστεί σε έναν νέο τρόπο ζωής ενσωματώνοντας τα νέα δεδομένα και τη νόσο.
Εμπειρικά και μέσα στην θεραπευτική διαδικασία διαπιστώνεται ότι όταν φτάσουμε στο σημείο να διερευνήσουμε τον ρόλο και την σημασία της εμφάνισης της αυτοανοσίας στη ζωή του θεραπευομένου διαμορφώνεται μια νέα ματιά απέναντι στη διάγνωση. Πολύ συχνά και σε βάθος χρόνου φαίνεται να υπάρχει μια επαναδιαπραγμάτευση των προσωπικών ορίων του ασθενούς, μια αναδιοργάνωση της καθημερινότητας του και το κυριότερο να διαφαίνεται ένας νέος τρόπος ζωής με εστίαση αυτή τη φορά σε μια ποιο ισορροπημένη συνύπαρξη του εαυτού με τους άλλους.
Παρατηρείται όλο και συχνότερα λοιπόν ότι το αυτοάνοσο νόσημα εκτός από ένα σοβαρό ιατρικό πρόβλημα σε πολλές περιπτώσεις συνδέεται αναπόφευκτα με μια νέα αρχή και ίσως με νέους τρόπους επεξεργασίας του εαυτού.
